Chương 15: Kinh phương thật giả

Sư đồ hai người đang lúc trò chuyện.

Ngoài cửa đi đến một phụ nữ trung niên.

“Xin chào! Xin hỏi ngài là Tô đại phu sao?” Nữ tử bước vào cửa hỏi.

Tô Tử Dương gật gật đầu: “Phải, ta là.”

“À, ta là bạn của Tiểu Lệ. Chính là người cách đây hai hôm đến chỗ ngài trị ho đó!” Phụ nữ trung niên nói xong lại sợ Tô Tử Dương vì quá bận mà quên mất, liền giải thích thêm một câu: “Chính là người mặt tròn đó! Ngài còn ấn tượng không!?”

Phụ nữ trung niên sợ Tô Tử Dương quá bận sẽ quên mất bạn mình, thực tế Tô Tử Dương làm sao có thể quên chứ.

Bởi vì mấy ngày nay hắn chỉ tiếp nhận điều trị có mỗi một bệnh nhân này.

“Ừm ừm! Ta nhớ, nhớ chứ!” Tô Tử Dương gật đầu: “Ngài có vấn đề gì sao?”

Phụ nữ trung niên tiếp tục nói: “À, Tiểu Lệ uống thuốc của ngài hiệu quả vô cùng, chỉ uống có hai thang là hết ho hẳn. Sau đó cô ấy nói y thuật của ngài cao minh, bảo ta đến tìm ngài xem thử!”

Nghe nói bệnh nhân uống Tiểu Thanh Long Thang đã khỏi, trong lòng Tô Tử Dương dâng lên một trận vui mừng.

“Ta bắt mạch trước đã!”

Tô Tử Dương nói xong, ra hiệu cho phụ nữ trung niên đặt tay lên túi chẩn mạch.

Độ nhạy cảm ở đầu ngón tay Tô Tử Dương lúc này cực kỳ cao, sau khi đặt tay lên liền bắt đầu cẩn thận cảm nhận mạch tượng.

Như đã nói trước đó, mạch có ba bộ.

Phân giới ở chỗ xương cao ngay sau cổ tay.

Chia thành ba phần thốn, quan, xích.

Thốn chính là phần gần lòng bàn tay nhất, ứng với trời, tương ứng thượng tiêu của cơ thể người, tay trái hầu tâm, tay phải hầu phế.

Quan chính là phần dưới thốn, ứng với người, tương ứng trung tiêu của cơ thể người, tay trái hầu can đởm, tay phải hầu tỳ vị.

Phần xích, ứng với đất, tương ứng hạ tiêu của cơ thể người, tay trái hầu thận, tay phải hầu mệnh môn.

Tô Tử Dương khi bắt mạch cho người phụ nữ trung niên này liền phát hiện, phần quan bộ tay trái của người này rất lớn, hơn nữa mạch ở hai đầu lại rất nhỏ, giống như một người có đầu và chân rất nhỏ, nhưng bụng lại cực kỳ to vậy.

Bắt mạch xong, Tô Tử Dương dùng giọng dò hỏi: “Có phải tỳ vị của ngài không tốt, luôn cảm thấy dạ dày trướng đầy không!”

Sở dĩ dò hỏi như vậy, kỳ thực Tô Tử Dương cũng không chắc chắn. Hắn chỉ cảm thấy người này hình như có vấn đề về tỳ vị, bởi vì quan mạch này quá mức rõ ràng.

Tô Tử Dương hỏi xong, không phát hiện ra sư phụ ngồi sau lưng mình đang mỉm cười gật đầu tán thưởng.

Phụ nữ trung niên nghe thấy lời Tô Tử Dương, vậy mà trở nên vô cùng kích động: “Ấy da! Tiểu Lệ quả nhiên không lừa ta. Ngài đại phu này nhìn thì trẻ tuổi, vậy mà vừa bắt mạch đã tìm ra vấn đề của ta rồi!”

Phản ứng của phụ nữ trung niên làm Tô Tử Dương giật mình, hắn đành phải làm bộ điềm tĩnh, duy trì thiết lập cao thủ khó khăn lắm mới có được này của mình.

Định đoạt xong xuôi, Tô Tử Dương bắt đầu viết bệnh án.

Phụ nữ trung niên tên là Lý Huy.

Lý Huy nói, cái bệnh này của mình đã bị hơn một năm nay rồi.

Triệu chứng chính là cảm thấy trong dạ dày có đồ vật, ăn không ngon miệng, cực kỳ trướng đầy, lúc nào cũng thấy không thoải mái.

Ban đầu mới phát hiện, Lý Huy sợ hãi vô cùng, tưởng mình mắc bệnh ung thư thực quản.

Liền vội vàng đến bệnh viện kiểm tra, làm nội soi dạ dày thì phát hiện không có bất cứ vấn đề gì. Chỉ là trong dạ dày mọc hai cái polyp. Đại phu điều trị chính lúc đó nói, triệu chứng của Lý Huy chủ yếu là do polyp dạ dày gây ra, khuyên nên cắt bỏ.

Lý Huy cảm thấy đại phu nói có lý, liền đồng ý. Thế là làm phẫu thuật nội soi cắt bỏ polyp.

Lẽ ra polyp đã cắt rồi, triệu chứng này của mình cũng nên biến mất. Thế nhưng triệu chứng không những không thuyên giảm, ngược lại còn nặng thêm.

Vị đại phu điều trị chính đó lại kê cho Lý Huy một ít thuốc dạ dày, uống khoảng hai tháng, triệu chứng không hề thuyên giảm chút nào. Lý Huy lại đến một bệnh viện có uy tín hơn để kiểm tra, kết quả kiểm tra tất cả đều bình thường.

Thế là đại phu khuyên Lý Huy sang khoa Đông y khám thử.

Lý Huy liền đi ngay, đăng ký một số khám chuyên gia, một vị lão gia tử tiên phong đạo cốt, bắt mạch cho Lý Huy một lượt, rồi kê một ít thuốc Đông y.

Lý Huy liền xách thuốc về nhà.

Lúc đó lấy mười bốn thang thuốc Đông y, Lý Huy uống vào không có hiệu quả. Thế là đaswng ký khám lại lần nữa, lần này vị lão chuyên gia lại đổi một bài thuốc khác.

Cứ như vậy trước sau uống chưa đến ba tháng thuốc, nói không có chút tác dụng nào thì không hẳn, có thể nói là hoàn toàn vô hiệu.

Tô Tử Dương nghe Lý Huy miêu tả xong, lại quan sát lưỡi của Lý Huy.

Hình trạng lưỡi của Lý Huy khá đặc biệt, nửa phần trước đầu lưỡi có màu đỏ, nửa phần sau lại có màu trắng.

Màu trắng đại diện cho hàn khí.

Màu đỏ đại diện cho nhiệt.

Dựa theo triệu chứng và rêu lưỡi của Lý Huy lại kết hợp với mạch tượng. Tô Tử Dương nhớ đến một loại bệnh — bĩ chứng.

Bĩ chứng chủ yếu là do hàn nhiệt lẫn lộn dẫn đến, điều này cũng hoàn toàn phù hợp với cái lưỡi nửa đỏ nửa trắng của Lý Huy.

Bĩ giả, phủ dã. Tượng giao tắc bất thông.

Loại bệnh này có một bài thuốc vô cùng điển hình tên là — Bán Hạ Tả Tâm Thang.

Nghĩ đến đây, Tô Tử Dương không vội vàng đưa ra phán quyết. Mà là hỏi Lý Huy về bài thuốc mà vị đại phu trước đó đã kê cho mình.

Lý Huy từ trong túi lấy ra mấy tờ đơn thuốc.

Tô Tử Dương nhìn sang, tờ đơn đầu tiên đập vào mắt chính là Bán Hạ Tả Tâm Thang. Nhưng vị lão trung y này lại dựa trên cơ sở Bán Hạ Tả Tâm Thang mà gia giảm thêm một số vị thuốc giúp tiêu hóa.

Trong tờ đơn đầu tiên có dùng một vị thuốc, gọi là đại giả thạch. Tô Tử Dương nhìn phương hướng của bài thuốc, phỏng chừng đây chính là Tuyền Phục Đại Giả Thang. Tuyền Phục Đại Giả Thang cũng là một bài thuốc giáng vị khí.

Tiếp theo tờ đơn thứ ba lại là một bài thuốc lộn xộn kết hợp lại với nhau, có Tứ Quân Tử Thang, lại có thêm cả vị thuốc giúp tỳ vị vận hóa.

Tô Tử Dương đến lúc này bắt đầu cảm thấy nghi hoặc, rõ ràng chính là bĩ chứng cơ mà, lão trung y cũng đã dùng Bán Hạ Tả Tâm Thang rồi, tại sao lại không có tác dụng chứ?

Lẽ nào không phải bĩ chứng?

Nhưng đây rõ ràng chính là bĩ chứng mà. Không phải bĩ chứng thì còn có thể là gì nữa?

Tô Tử Dương suy nghĩ một lúc, lẽ nào là vấn đề liều lượng thuốc? Hay là vấn đề chất lượng dược liệu?

“Tiểu Tô đại phu?” Lý Huy cắt ngang dòng suy nghĩ của Tô Tử Dương: “Bài thuốc hắn kê có đúng đâu, ngài xem cái này làm gì chứ! Đồ uống vào mà ta chẳng thấy có chút hiệu quả nào!”

Trong lời nói của Lý Huy toàn là sự bất mãn đối với vị đại phu trước đó.

Nhưng chuyện này không thể trách Lý Huy được, bất cứ ai uống thuốc suốt ba tháng mà lông gà vỏ tỏi chẳng thấy xi nhê gì thì cũng sẽ tức giận thôi.

Đồng thời Tô Tử Dương cũng khâm phục Lý Huy, rõ ràng là một thứ uống vào không có hiệu quả, vậy mà cô ta vẫn có thể kiên trì uống suốt ba tháng trời.

“Hay là ta kê cho ngài một thang uống thử xem sao?” Tô Tử Dương hỏi.

“Kê đi. Ta chỉ tin ngài thôi!” Lý Huy vội vàng gật đầu.

Tô Tử Dương bắt đầu viết bài thuốc Bán Hạ Tả Tâm Thang lên sổ.

“Bán Hạ Tả Tâm Hoàng Luyện Cầm, Cam Thảo Can Khương dữ Nhân Sâm, Đại Tảo hòa chi trị hư bĩ, pháp tại giáng dương nhi hòa âm!”

Đây là phương ca của Bán Hạ Tả Tâm Thang.

Bán Hạ Tả Tâm Thang một phương xuất từ Thương Hàn Tạp Bệnh Luận.

Liều lượng cổ đại:

Bán hạ (nửa thăng, rửa sạch), Hoàng cầm (ba lạng), Can khương (ba lạng), Nhân sâm (ba lạng), Hoàng liên (một lạng), Đại táo (mười hai quả), Cam thảo (ba lạng, nướng).

Dựa theo quy đổi liều lượng, một thăng bán hạ là 130g.

Nửa thăng là 65g.

Nhưng kinh phương có một đặc điểm, đó là một thang thuốc chia làm 3 lần uống. Cho nên tương đương với 3 thang thuốc sắc chung với nhau.

Cho nên nếu bây giờ kê đơn, thì tương đương với việc đem liều lượng ban đầu chia cho 3.

Mà dựa theo đơn vị liều lượng thời nhà Hán được khai quật ở Mã Vương Đôi.

Một lạng thời nhà Hán tương đương với 15.625g hiện nay.

Xấp xỉ bằng 15g.

Tô Tử Dương nhớ tiên sinh Mộng Phi từng nói qua về trọng lượng trong kinh phương.

Cho nên Tô Tử Dương viết liều lượng dược liệu lên đơn thuốc.

Bán hạ (21g)

Hoàng cầm (15g)

Can khương (15g)

Nhân sâm (15g)

Hoàng liên (5g)

Đại táo (4 quả)

Cam thảo (15g, nướng)

7 thang.

Kê xong, Tô Tử Dương nhập đơn thuốc vào hệ thống.

“Được rồi, có thể xuống lầu bốc thuốc rồi!” Tô Tử Dương dặn dò: “Tự sắc thuốc, đừng quên cho 4 quả đại táo vào, trong thuốc mang đi của chúng ta ở đây không có đại táo đâu.”

“Được ạ. Cảm ơn Tô đại phu! Cảm ơn cảm ơn! Tô đại phu ta có thể kết bạn We Chat với ngài không?”

Tô Tử Dương gật gật đầu: “Đương nhiên là được, có việc thì liên hệ ta!”

Lý Huy kết bạn We Chat xong với Tô Tử Dương, lại lần nữa nói cảm ơn rồi rời đi.

Tô Tử Dương quay đầu nhìn về phía tiên sinh Mộng Phi, sư phụ của hắn đang giơ ngón cái về phía hắn: “Nhữ tử khả giáo dã!”

“Sư phụ, con chẩn đoán không sai bệnh chứ nhỉ!”

Bệnh nhân đi rồi, trong lòng Tô Tử Dương lại bắt đầu thấy mất đáy.

Tiên sinh Mộng Phi lắc lắc đầu: “Không sai không sai! Cô ta chính là bĩ chứng điển hình. Chính là Bán Hạ Tả Tâm Thang chứng!”

“Nhưng mà?!” Nghi vấn của Tô Tử Dương vẫn chưa thốt ra hết.

Tiên sinh Mộng Phi lên tiếng: “Con muốn hỏi tại sao vị đại phu lúc nãy kê rõ ràng cũng là thuốc trong Bán Hạ Tả Tâm Thang, nhưng lại không thấy hiệu quả chứ gì!”

Tô Tử Dương gật gật đầu.

“Rất đơn giản. Cái hắn kê vốn dĩ không phải Bán Hạ Tả Tâm Thang.”

“Không phải? Nhưng mà!”

Tô Tử Dương lại càng thêm nghi hoặc.

“Ta hỏi con.” Tiên sinh Mộng Phi nói: “Quế Chi Thang con biết chứ!”

Tô Tử Dương gật đầu, Quế Chi Thang đương nhiên là hắn biết rồi.

“Hàm lượng Quế Chi trong Quế Chi Thang là bao nhiêu?”

“Ba lạng ạ!” Tô Tử Dương khó hiểu, không biết sao sư phụ mình lại lôi Quế Chi Thang ra nói nữa rồi.

“Thế cộng thêm hai lạng nữa thì gọi tên là gì?” Tiên sinh Mộng Phi lại hỏi.

“Quế Chi gia quế ạ!”

“Đáng lẽ chỉ là thêm lượng quế chi vào, tại sao không tiếp tục gọi là Quế Chi Thang, mà ngược lại lại nhấn mạnh là gia quế?”

“À!” Câu hỏi này lại một lần nữa làm Tô Tử Dương nghẹn họng.

Đúng vậy.

Từ trước tới nay hắn chưa từng nghĩ qua những vấn đề này.

Quế Chi Thang, tại sao lượng quế chi lại dùng 3 lạng?

Bán Hạ Tả Tâm Thang, tại sao bán hạ lại dùng nửa thăng?

Đây đều là vấn đề cả đấy.

Tô Tử Dương chỉ nhớ lúc mình đi học, thầy cô lên lớp từng giảng qua, nói thuốc phối hợp với thuốc chữa bệnh đều có tỷ lệ của nó.

Một bài thuốc vị thuốc nào dùng lượng nhiều, vị thuốc nào dùng lượng ít, cái này là tuyệt đối không được tùy ý thay đổi.

Nhưng cũng chưa từng có ai quy định, Quế Chi Thang nhất định phải kê 3 lạng cả.

Hơn nữa trong quá trình thực tập lâm sàng, Tô Tử Dương cảm thấy lượng thuốc mà các bác sĩ kê đều là dựa vào cảm giác.

10g, 20g.

Hình như chưa có ai nói, tại sao cái này lại là 10g cả.

Bởi vì cảm giác chính là 10g.

Vị thuốc này dùng nhiều, bởi vì ta muốn trọng dụng nó.

Vị thuốc kia dùng ít, bởi vì ta cảm thấy nên dùng ít đi một chút.

Tiên sinh Mộng Phi thấy Tô Tử Dương lâm vào sự nghi hoặc liền nói: “Cứ nói thế này đi. Dược liệu trong bài thuốc của kinh phương, thêm một vị cũng không được, bớt một vị cũng không xong. Đây là quy củ, con thêm một vị thuốc, bớt đi một vị thuốc thì nó không còn là bài thuốc đó nữa rồi. Liều lượng thuốc cũng như vậy.”

“Vậy thưa sư phụ, ngài nói thế thì kinh phương chẳng lẽ không trị bách bệnh sao. Nếu không gia giảm ấy?”

“Vừa rồi lời của ta có chút tuyệt đối quá, nên nói thế này mới đúng. Không phải là không thể gia giảm, mà là phải gia giảm trong khuôn khổ quy củ của kinh phương! Chứ không phải gia giảm một cách lung tung bừa bãi!”

“Vậy thế nào là quy củ của kinh phương ạ?”

Tô Tử Dương lại càng thêm khó hiểu.

“Cái này thì nói dài dòng lắm đây!”